Chính sách kích cầu và hiểu sai các nguyên tắc kinh tế học.

Chính sách kích cầu, dù kiểu gì, cũng chỉ là biện pháp nhằm giảm thiểu các khó khăn nhất thời để chờ nền kinh tế trở về quân bình. Khi nền kinh tế mang tính khủng hoảng cấu trúc như ở Việt Nam thì các biện pháp dùng tiền nhà nước để kích trở thành nguy hiểm.

Hiện nay dùng tiền nhà nước nghĩa là gì? Phải chăng là từ ngân sách vì đây là điều mà tất cả mọi người có hiểu biết về kinh tế đều nghĩ thế? Ở Việt Nam thì không thế. Hôm 20-3-2009 BT Võ Hồng Phúc trả lời chất vấn UBTV Quốc hội về gói kích cầu 1 tỷ USD, trong đó có nói tiền kích cầu lấy từ dự trữ ngoại hối quốc gia, do hoạt động ngân hàng mà có, không thuộc ngân sách nhà nước. Đây là chuyện hiểu lạ. Ngân hàng Nhà nước không làm kinh doanh mà chỉ có mục đích điều hành chính sách tiền tệ, đặc biệt là bảo vệ giá trị đồng bạc Việt Nam. Tiền Việt mà NHNN in để mua vào tiền nước ngoài, chính là hình thức tăng khối lượng tiền mặt nội địa và rút đi ngoại tệ, khối lượng tiền dùng trong lưu thông không tăng vì khối lượng tiền phải được hiểu là gồm nội tệ, ngoại tệ và vàng dùng trong lưu thông nằm ngoài NHNN. Bây giờ nhà nước muốn có tiền tiêu, lấy dự trữ ngoại hối, có nghĩa là in khống, tăng khối lượng tiền để tiêu. Đáng lẽ ngân sách muốn bù lỗ lãi suất thì phải bán trái phiếu chính phủ ra thị trường chứ không thể dùng dự trữ ngoại hối như thế. Đây rõ ràng là biện pháp in khống tiền để chi, và lại nằm ngoài ngân sách. Và thật ra việc in khống này vẫn không liên quan gì đến quĩ dự trữ ngoại hối, trừ khi Bộ Tài chính ra lệnh cho NHNN đưa tiền ngoại tệ từ quĩ dự trữ cho mình tiêu.

Hiện nay bù lãi suất 1 tỷ USD (17 ngàn tỷ đồng) theo cách in tiền như vừa qua chưa tạo ra ảnh hưởng tới lạm phát cũng là cái may vì số tiền này chưa tạo ra tín dụng mới mà chủ yếu là đáo nợ. Với một tỷ bỏ ra bù lỗ, thì số tín dụng mới có thể tạo ra là 25 tỷ USD, tức là tăng thêm là 25%. so với tổng tín dụng năm 2008 là 97 tỷ USD (1.687 ngàn tỷ đồng). Nếu chỉ nói đến 2 tỷ USD (chứ chưa nói đến 6 tỷ mà chính phủ đã nói nhưng chưa làm), thì mức tăng tín dụng sẽ là 50% so với năm 2008, đây là tỷ lệ tăng của năm 2008 -- nguyên nhân của lạm phát nhảy vọt. Trong trường hợp này, Việt Nam sẽ vừa có lạm phát cao vừa suy thoái, mà ta có thể cần một từ mới, có thể là lạm suy cho ngôn ngữ tiếng Việt. Cho nên dù chính sách kiểu gì, thì NHNN vẫn phải bảo đảm tổng tín dụng năm 2009 không tăng hơn 20-25%, và nếu như lạm phát bắt đầu tăng mạnh thì suất tăng tín dụng có thể phải thấp hơn, và phải bảo đảm có sự độc lập nhất định giữa NHNN và ngân sách.

Vũ Quang Việt